على - عليه السلام - فرمود : آنان جلو رفته‌اند و ديگران را عقب گذارده‌اند و حسابشان با خداست كه در روز رستاخيز آنان را توقيف نموده بازخواست خواهد نمود « 1 » . 13 - معناى روح ( 1 ) قيصر نامه‌اى به عمر نوشت ، در نامه‌اش سؤالاتى دينى و علمى وجود داشت عمر پاسخهايش را ندانسته از امير المؤمنين - عليه السلام - كمك خواست ، آن حضرت - عليه السلام - به سؤالات قيصر پاسخ داده ، نامه از طرف عمر براى قيصر فرستاده شد ، قيصر پاسخ نامه‌اش را دريافت نموده از مطالعهء آن دريافت كه پاسخ دهنده على - عليه السلام - بوده از اين رو نامه‌اى به اين مضمون به آن حضرت - عليه السلام - نوشت : بر پاسخهاى تو آگهى يافتم و دانستم كه تو از خاندان رسالت هستى و به علم و شجاعت آراسته ، اكنون مىخواهم معناى « روح » را كه خداوند در قرآن مجيد فرموده : « وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي » « 2 » برايم توضيح دهى . امير المؤمنين - عليه السلام - در پاسخش نوشت : « اما بعد ؛ روح نكته‌اى است لطيف ، و نورى است شريف كه از آفريده‌هاى حيرت‌آور و اسرارآميز پروردگارش مىباشد ، خداوند روح را از گنجينه‌هاى ارزشمند خود خارج ساخته و آن را در نهاد انسان قرار داده است ، روح وسيلهء ارتباط توست با خدايت ، و سپرده‌اى است از سوى خداوند در نزد تو ، و هرگاه پيمانه‌ات پر شود روح را از تو بازخواهدستاند » « 3 » . 14 - اينجا صندوق علم است ( 2 ) اصبغ بن نباته گويد : هنگامى كه امير المؤمنين - عليه السلام - به خلافت رسيد و

--> ( 1 ) - توحيد ، صدوق ، باب 28 ، نفى المكان ، حديث 15 . ( 2 ) - سورهء اسرى ، آيهء 85 . ( 3 ) - تذكره ، سبط بن جوزى ، ص 147 .